Stanisław

8 Maj 2016 Niedziela Stanisława Wiktora

Od rana mży – Genia rozpoczyna nasze świąteczne spotkanie w parku Hrabiny- temperatura około 14,50 C, ciśnienie barometryczne spada i wynosi 983 hPa. Psy jakieś osowiałe, przysiadły obok ławki na wybrukowanej ścieżce, pojedyncza kaczka wtulona w pióra przycupnęła na brzegu stawu. Narodowy Dzień Zwycięstwa uczcijmy przypomnieniem mało znanej w naszym gronie postaci Stanisława Lechowicza- Właściciel sklepu, prowadzący kasę Stefczyka  w Kosowie  w dniu 13 września 1939r. i w dniach następnych.

Kosów miejscowość- Wania zapytuje- gdzie to jest?

Kosów huculskie Davos, jak określenie przypomina profesor Stanisław Nicieja- Hide odpowiada- leży w pięknej kotlinie przeciętej rzeką Rybnicą, rynek przylga do stromej góry zwanej Zamkowa.

Andrzeju, grzebie się w starych wydarzeniach- Hide w rozmowie telefonicznej- możemy porozmawiać o Stanisławie Lechowiczu. Oczywiście- sparaliżowany, unieruchomiony na wózku Andrzej Lechowicz- co chcesz wiedzieć?

Przybyli i zatrzymali się w budynkach sanatorium Tarnawskiego w Kosowie w dniu 13 września 1939 r. korpus dyplomatyczny i członkowie rządu RP. Organizowano kolumnę do przekroczenia granicy w Zaleszczykach. Minister Emil Kaliński namawia Stanisława, zabieraj żonę, była w zaawansowanej ciąży, dołącz do naszej kolumny.               Nie mogę wyjechać-Stanisław odmawia- w kasie są ludzkie oszczędności, jutro zacznę wypłacać. Ludzie mi zaufali. Siedemnastego wyjechali.Kilka dni później do Kosowa weszli Sowieci. Ojciec dalej wykonywał swoją pracę. Był nagabywany przez przedstawicieli władz okupacyjnych, aby się określił i wstąpił do Komsomołu. Odmawiał. Mnie, Andrzeja, czyli przyszłego inżyniera dozoru technicznego, Mama urodziła w listopadzie 1940r.

Rafała Wnuk przedstawia ten okres w życiu Stanisława tak: W końcu stycznia 1940r. szef wywiadu Obwodu Kołomyja ZWZ Stanisław Gruppert polecił dobrze znającym Kosów członkom ZWZ : Marcinowi Krasowskiemu i jego córce Stanisławie Krasowskiej , by wytypowali godne zaufania osoby , którym można powierzyć budowę kosowskiej siatki . Ci za właściwą osobę uznali Stanisława Lechowicza .Krasowska pozytywnie oceniła przeprowadzoną z nim rozmowę wstępną , zaprosiła go więc do Kołomyi na spotkanie z wyższym dowódcą. Pod koniec stycznia Gruppert wprowadził Lechowicza w szczegóły , po czym polecił zorganizowanie kilku piątek organizacji w Kosowie , zaznaczając ze ma to być struktura kadrowa, której rozbudowa nastąpi bezpośrednio przed powstaniem powszechnym.W końcu lutego Lechowicz zameldował przez Krasowskiego , że pierwsza piątka już istnieje, po miesiącu zawiadomił o utworzeniu kolejnej piątki. W marcu do Kosowa nadeszły instrukcje , według których komórki ZWZ winny przekształcić się w obwód, a miejscowi dowódcy powołać sztab. Prawdopodobnie 8 kwietnia 1940r. zebrała się w mieszkaniu Krasowskiego grupa konspiratorów w składzie: Lechowicz, Krasowski, Krasowska, Oleksiuk, Uczestnicy spotkania doszli do wniosku , ze komendantem Obwodu Kosów ZWZ powinien zostać Tadeusz Mazurkiewicz, i zatwierdzili skład sztabu. Komendant jednej z piątek, Jan Oleksiuk scharakteryzował zadania ZWZ na moment wkroczenia wojsk polskich z Rumunii i Węgier…Członkom ZWZ w Kosowie udało się rozpoznać dyslokację sił sowieckich w pasie przygranicznym i meldunek na ten temat przekazać przez Kołomyję do Lwowa.                                                                                      Andrzej pamięta jak Matka opowiadała: pewnego dnia ojciec wrócił do domu bardzo zdenerwowany i blady , powiedział, zapisałem się. W połowie kwietnia 1940r. Stanisław został aresztowany przez NKWD. Matka chodziła po świerże produkty na targ huculski, wielokrotnie spotykała tam miejscowego funkcjonariusza NKWD , dopytywała, kiedy wypuszczą męża? Odpowiedz zawsze jednakowa : nie wiadomo, zgłaszaj wniosek połączenia z rodziną   w Germanii. Później okazywało się, ze ci którzy złożyli taki wniosek byli zsyłani na Syberię.

 

Matka, z dzieckiem, czyli ze mną wyjechała z Kosowa w 1941 r. W Kosowie-Andrzej opowiada dalej- byłem dwukrotnie, na przełomie XX i XX i wieku, kościół, w którym byłem chrzczony , podzielono stropem i mieści się tam Szkoła Rzemiosła Artystycznego.    W domniemanym miejscu po chrzcielnicy , wraz z kolegą uklękliśmy, odmówiliśmy modlitwę dziękczynną. Wzbudzało, to zdziwienie i zaciekawienie pracujących ludzi. Odwiedziłem  polski cmentarz,  kaplica, która zastępuje zajęty kościół,  znajdowała się pod opieką zakonnicy, nie mogła powiedzieć o obecnym miejscu pobytu księdza.

 

 

LECHOWICZ Stanisław s. Błażeja, urodzony w 1912r. w mieście Przeworsku, Niemcy, mieszkaniec miasta Kosowa w obwodzie stanisławowskim, z zawodu pracownik finansów, pochodzi z rodziny pracownika poczty,Polak, bezpartyjny, piśmienny, żonaty, w wojsku nie służył, obywatel ZSRS, aresztowany 16,04.1940.                                                LECHOWICZ Stanisław s. Błażeja został zwerbowany do kontrrewolucyjnej organizacji powstańczej przez GUPPERTA, od którego otrzymał zadanie utworzenia organizacji powstańczej w mieście Kosowie. W ramach wykonywania zadania GUPPERTA

LECHOWICZ zwerbował do organizacji powstańczej KRASOWSKIEGO  M.J., MAZURKIEWICZA T.T., i innych.  Powierzył im zadanie utworzenia piątek powstańczych tj. zwerbowania do organizacji po 5 osób.                                                                               KRASOWSKI  M.J., wykonując zadanie LECHOWICZA zwerbował z kolei do organizacji ZALCMANA Stefana s. Edmunda

 

dane z wniosku Naczelnika UNKWD kapitana  Michajłowa  12.08.1940r.

 aresztowany przez NKWD 17.04.1940r. sądzony przez Wojskowy Trybunał 12 Armii KOWO 20-23.09.1940r. (skazany na 10 lat pozbawienia wolności )skazany na karę śmierci , wyrok wykonano 22.04.1941r.

rosyj

wniosekfrag

schematN2FRAGMENT ZE SCHEMATU Okręgu ZWZ Stanisławów opracowany przez NKWD

 

 

 

 

 

 

 

 

Polskie  podziemie : 1939-1941. T.3. Od Wołynia do Pokucia. Cz.2. – Warszawa : Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu; Kijów: Państwowe Archiwum Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, 2004.

(Polska i Ukraina w Latach Trzydziestych -Czterdziestych XX Wieku : nieznane dokumenty z archiwów służb specjalnych / Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Centralne Archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji RP, Państwowe Archiwum Służby Bezpieczeństwa Ukrainy)

„Za pierwszego Sowieta” : polska konspiracja na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej (wrzesień 1939 – czerwiec 1941) / Rafał Wnuk ; Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Instytut Studiów Politycznych PAN. – Warszawa : Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu : Instytut Studiów Politycznych PAN, 2007.

Kresowa Atlantyda : historia i mitologia miast kresowych. T. 3, Zaleszczyki, Kosów, Chodorów Kałusz oraz Abacja / Stanisław Sławomir Nicieja. – Opole : Wydaw. MS,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Informacje o kronikarz100i

Zostałem "wkręcony" w pisanie publikacji, której nadałem tutuł "PODKARPACIE Dozorowania technicznego Sto lat". W tym miejscu odnotuję przygody trwające od 2008r. a związane z wyszukiwaniem zródeł jak się okazało istniejących w czasie przynajmnie trzech wieków na przełomie tysiącleci.Mam jako czytelnik sposób na rozpoczynanie czytania książek w takie kolejności:1. zapoznając się z tytułem, 2.przeglądając skrupulatnie bibliografię, 3.przeglądając spis treści, 4.czytając wybrane fragment 5.czasem czytam "strona po stronie". Powyższy sposób stanowi klucz przy tworzeniu tego blogu. Minęło kilka lat, liczba 100 znów aktualna...
Ten wpis został opublikowany w kategorii Gawędy, suplement. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s