Roboty wodne

Woda jest wszechobecna, a jej zadziwiające właściwości objawiają się na niezliczona ilość sposobów. Fizyczno-chemiczne wytłumaczenie faktu, że są one tak zadziwiające, cechuje wytworna prostota. Woda, która łączy i rozdziela, przechodzi cyklicznie przez trzy stany skupienia –stały, ciekły i gazowy –jest na Ziemi żywiołem o pierwszorzędnym znaczeniu.(WODA CENNIEJSZA NIŻ ZŁOTO-Jean Martion). Woda to ruch. Czy to w przypadku prysznica spływającego po ciele, czy morza i jego kołysania, górskiego potoku bądź zwykłej kałuży na szosie woda zawsze objawia się naszym oczom dzięki mniej lub bardziej widocznemu nieregularnemu ruchowi. Od tysiącleci człowiek usiłuje ujarzmić wodę. Łapał ją, magazynował i ponownie rozprowadzał by nawodnić glebę. Wytyczał nowe szlaki i stworzył imponujące konstrukcje , by umożliwić wędrówkę ludzi i towarów. Wykopał kanały, wzniósł zapory i wymyślił maszyny, by wykorzystać energie kinetyczna wody. Strumień wody, który spływa ze zbocza, zawiera energie potencjalna i kinetyczną które można zmieniać na energie mechaniczną. Obok dostępnej nieregularnie energii wiatrowej oraz ograniczonej, lecz łatwej do przemieszczenia energii zwierzęcej, głównym źródłem energii mechanicznej były młyny wodne. W latach osiemdziesiątych XIX w. młynarstwo w przemyśle galicyjskim niezaprzeczenie zajmuje pierwsze miejsce. Technologie mechaniczną stosowaną ówcześnie zestawia Tadeusz Fiedler w artykule zamieszczonym w czasopiśmie Dźwignia z roku 1882. Andrzej Kędzior (1851 – 1938), inżynier melioracyjny, w latach 1877-1879 pracownik, od 1882 kierownik, 1892- 1915 dyrektor Krajowego Biura Melioracyjnego we Lwowie. W 1908 poseł do Sejmu Krajowego, a w 1911 poseł do austriackiej Rady Państwa. W II Rzeczypospolitej dwukrotnie minister robót publicznych, poseł do Sejmu Ustawodawczego 1919- 1922, senator z listy PSL-Piast z woj. lwowskiego 1922-1927. Od 28 VI 1922 do r. 1928 przewodniczący Tymczasowego Wydziału Samorządowego we Lwowie. W grudniu 1932 przeniósł się do Krakowa. Zmarł 17.I.1938 we Lwowie, pochowany w Mielcu. Zob. m.in.: Polski Słownik Biograficzny…, 1966-1967, T. XII; St. Łoza: Czy wiesz kto to jest? Warszawa 1938, Różański A.: Roboty wodne i melioracyjne w Małopolsce wykonane z inicjatywy Sejmu i Wydziału Krajowego, Lwów 1933; (Helena Wiórkiewicz KOLEKCJA LEOPOLIS Muzeum Niepodległości w Warszawie). Od 1906 roku zaczęto pod Krakowem prace budowlane w celu skanalizowania odcinka Wisły,  mającego być zaczątkiem drogi wodnej Wisła –Dniestr, dla statków 600-tonowych.Roboty te zostały przerwane w 1914 roku w wyniku wybuchu I wojny światowej(Jan Kulczyk-Jan Winter-ŚRÓDLĄDOWY TRANSPORT WODNY-Wrocław 2003).                                                                                                                                                Dwie fale powodziowe w 2010 r.w dorzeczach Wisły miały katastrofalny przebieg.Wychodząc z tego założenia, trzeba się jednak zastanowić, dlaczego tak znaczne objętości wód opadowych dostały się do rzek, powodując tak straszliwą katastrofę i dlaczego przynajmniej część tych wód opadowych nie została zatrzymana w górnych dorzeczach, a zwłaszcza w lasach karpackich. Nie od rzeczy będzie przytoczyć tu wyniki doświadczeń o korzyściach lasów dla  gospodarstwa wodnego kraju.                       I tak w szwajcarskiem czasopiśmie „Mitteilungen der Schweizerischen Anstalt fur das forstliche Versuchswesen”, ukazały się niedawno interesujące wyniki badań dyrektora tego zakładu, Hansa Burgera, nad wpływem zalesień na ruch wód i powodzie. Badania przeprowadzał on bez przerwy w latach 1915 do 1927, w stacjach pomiarowych wodnych w Sperbel i Eappen- graben, przyczem uwzględnił także 20-letnie doświadczenia swego poprzednika, dyr. Arnolda Englera. Prace te miały przekonać władze i społeczeństwo o nieodpartych korzyściach zalesienia dzikich potoków i nadbrzeży rzecznych. Lasy — według tych badań — mają doniosły, bezpośredni i pośredni wpływ na zmniejszenie w czasie powodzi poziomu wód, oraz ich erozji i gwałtowności. Bezpośrednio zmniejszają lasy skutki opadów atmosferycznych, dzięki liściom, gałęziom, korze i igliwiu, które tamują nawalne przedostanie się wody na ziemię i częściowo wchłaniają wilgoć. Następnie stwarza las przeszkody w gwałtowności odpływu wód, przez co bieg wody staje się łagodniejszy i więcej wody wsiąka w grunt, odciążając koryto strumyka czy rzeki, z nad-miernych i nagłych przypływów wody. W ten sposób rozmiary powodzi zmniejszają się nietylko absolutnie, lecz także relatywnie, gdyż dzięki zalesieniu odpływ wody odbywać się musi przez dłuższy czas, ma przebieg łagodniejszy, mniej niszczycielski i umożliwia mobilizację ratunkową,. Ale także pośrednio oddziaływa zalesienie na zmniejszenie rozmiarów powodzi. Pulchny i przepuszczalny grunt zalesiony wchłania duże ilości wody opadowej, w przeciwieństwie do trudniej przepuszczalnych gruntów łąkowych i uprawnych, po których woda spływa szybko i rwąco, zależnie od nachylenia terenu. Takie wsiąkanie wody, a raczej wsysanie jej przez grunt leśny, ma tern większe znaczenie, im teren jest bardziej spadzisty. Ponadto drzewa i las konsumują dla swego życia i produkcji materjału drzewnego ogromne ilości wody. Doświadczenia w Szwajcarji wykazały, że na terenach dobrze zalesionych niebezpieczeństwo większych odpływów wód podczas burz, nawałnic i tajania śniegu było o 30—50 procent mniejsze, niż na terenach całkiem niezalesionych, lub tylko słabo zalesionych. Ale nie można oczywiście wymagać, aby samo zalesienie usuwało już niebezpieczeństwo szkód wodnych. Na to bowiem składają się także inne okoliczności. Jeśli n. p. rzeka płynie przeważnie przez teren niezalesiony, a tylko na małym odcinku przez las, i to dopiero u swego ujścia, wówczas las nie spełni wyczerpująco swego zadania. Potoki górskie, dopływające do rzek, powinny być przedewszystkiem w swym górnym biegu zregulowane (zabudowane), a ich stoki zalesione, gdyż w ten sposób przedłuży się czas dopływu wód i złagodzi prądy ich dopływu. W tej sprawie muszą współdziałać ze sobą inżynierowie, leśnicy i fachowi rolnicy. Las ma również ważny i korzystny wpływ na stan zapasu i czystość wód źródlanych. Zalesienie zboczy górskich i wszystkich terenów o szczególniejszym hydrologicznym znaczeniu, celem stworzenia w przyszłości możliwie dużych masywów leśnych. Do osiągnięcia tego celu wskazane:leśnych, hydrologicznie korzystniejszych, albo też ze względów strategicznych. Lasy, położone w strefie uznanej za hydrologicznie szczególnie ważną, powinny być użytkowane i odnawiane przy pomocy rębni ciągłej, obiegowo przerębowej, albo dzielnicowe-przerębowej i to w kolei conajmniej stuletniej. Zadanie musi być przeprowadzone tylko przy pomocy gatunków drzew, przystosowanych najlepiej do danych warunków siedliskowych. Państwo powinno corychlej przystąpić do szerokiej akcji unieszkodliwienia górskich potoków i konserwacji już istniejących zabudowań tych potoków. Ponieważ w strefach hydrologicznie ważnych daje rękojmię wzmożenia retencji dopiero odpowiednie rozszerzenie obecnych obszarów leśnych, za rzecz konieczną, zalesienie wszystkich tych obnażonych zboczy górskich, jako też gospodarczo mało produktywnych przestrzeni, które mogłyby posłużyć do scalenia lasów i odtworzenia masywów leśnych. Do przeprowadzenia tej bardzo ważnej akcji winien być powołany do życia odpowiedni organ rządowy, który opracowałby w szczegółach projekt zalesień i regulacji prawa własności, z równoczesnym uwzględnieniem momentów natury strategicznej.        Kończąc na tem swoje rozważania o ważności i potrzebie lasów dla gospodarstwa wodnego Polski,  że przez wprowadzenie w życie powyższych wniosków, uzyska się w przyszłości znaczne zmniejszenie wezbrań rzek i znaczne złagodzenie ich przebiegu i ich katastrofalnych skutków.(fragmenty Memorjału do Prezesa Rady Ministrów 1935r.).

Andrzej Kędzior - Roboty wodne i melioracyjne w południowej Małopolsce

Karol Pomianowski (1874-1948)

Autonomia, od której uciekano w pierwszych latach II Rzeczpospolitej zyskiwała coraz bardziej wsród szerokich mas obywateli Państwa coraz więcej zrozumienia .

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s